Zin in leren! Zin in leven! in het buitengewoon onderwijs

16 januari 2017

Mogen scholen voor buitengewoon onderwijs het nieuwe leerplanconcept Zin in leren! Zin in leven! gebruiken? Ja, maar steeds binnen het cyclisch proces van handelingsplanning.

Het nieuwe leerplanconcept voor het basisonderwijs, Zin in leren! Zin in leven!, wordt ontwikkeld in een tijd waarin we zoeken naar mogelijkheden en kansen om meer inclusief onderwijs te realiseren. Eén generiek ordeningskader is aangewezen voor alle leerlingen in het basisonderwijs, ongeacht de plaats waar ze lesvolgen. Decretaal wordt een leerplan niet goedgekeurd voor het buitengewoon onderwijs. Een centraal uitgewerkt leerplan voor het buitengewoon onderwijs is ook niet realistisch. Het buitengewoon onderwijs laat zijn leerlingen geen gemeenschappelijk curriculum doorlopen, maar zorgt voor een geïndividualiseerd curriculum dat aangepast is aan de noden, de mogelijkheden en het toekomstperspectief van elke leerling. Daarom stelt het schoolteam vanuit de onderwijsbehoeften doelen op maat voorop, die het voor een bepaalde leerling of een specifieke leerlingengroep zal nastreven. Die selectie is één van de fasen in het cyclisch proces van handelingsplanning.

Dat neemt niet weg dat schoolteams van scholen voor buitengewoon onderwijs het leerplan als ordening en als basis voor hun doelenkader kunnen gebruiken. Het schoolteam voor buitengewoon onderwijs blijft steeds verantwoordelijk om binnen het proces van handelingsplanning werk te maken van een passend onderwijsaanbod. Belangrijk daarbij is dat de geselecteerde doelen enerzijds matchen met de ruime beeldvorming en de beginsituatie van de leerling en anderzijds met voldoende ambitie geformuleerd en nagestreefd worden. We spreken voor het buitengewoon onderwijs van een inspanningsverplichting. Dat blijft ook zo, wanneer een school voor buitengewoon onderwijs ervoor kiest het leerplanconcept Zin in leren! Zin in leven! te integreren in haar bestaande werking.

Er moet telkens op schoolniveau nagegaan worden of de generieke doelen en de leerlijnen, zoals aangegeven in het leerplanconcept, afdoende zijn voor de specifieke doelgroep(en) van de school. Om maximale leerkansen op maat van iedere leerling in het buitengewoon onderwijs te realiseren zullen bijkomende referentiekaders en tussenstapjes of extra doelen nodig zijn.

Katholiek Onderwijs Vlaanderen maakt de concordantie met de bestaande ontwikkelingsdoelen en het servicedocument van type 3 duidelijk. Die concordantie helpt scholen om schooleigen leerlijnen te integreren in het doelenkader van Zin in leren! Zin in leven! In een tijd waarin het buitengewoon onderwijs zijn plaats zoekt in een meer inclusief onderwijslandschap, biedt het leerplanconcept kansen om over de eigen werking te reflecteren.