Wiskunde en wetenschappen: Katholiek Onderwijs Vlaanderen wil aan de slag met meer bruikbare gegevens (TIMSS 2019)

08 december 2020

Het vierjaarlijkse “Trends in International Mathematics and Science Study”-onderzoek bevestigt de resultaten die ook andere onderzoeken de voorbije jaren aan het licht brachten. Bijna alle Vlaamse leerlingen slagen erin om zowel voor wiskunde als wetenschappen het basisniveau te behalen, maar over de hele populatie in het vierde leerjaar zien we een daling in de prestaties. Het aantal toppresteerders is relatief klein in vergelijking met sommige andere Europese landen.

“Dit onderzoek bevestigt de knipperlichten die we de voorbije jaren al signaleerden”, zegt Lieven Boeve, directeur-generaal van Katholiek Onderwijs Vlaanderen. “We willen stevig verdergaan op de weg die we met ons nieuwe leerplan Zin in leren! Zin in Leven! ingeslagen zijn om het wiskunde- en wetenschapsonderwijs te versterken. Daarom vragen we aan de overheid bijkomende gegevens zodat de pedagogische begeleiding onze leraren en scholen doelgericht en efficiënt kunnen bijstaan. Meer precies willen we weten hoe katholieke scholen presteerden, en of er een verband is met de gebruikte handboeken.”

Maatregelen voor sterker wiskunde- en wetenschapsonderwijs

Het nieuwe leerplan voor het katholiek basisonderwijs, Zin in Leren! Zin in Leven!, bevat een uitgesproken en innovatief curriculum voor wiskunde en wetenschappen en is pionier met de introductie van computationeel denken. Scholen en leraren beschikken zo over een ambitieus leerplan dat hen ruimte biedt om sterke presteerders extra uit te dagen en leerlingen die het moeilijk hebben bij te staan.

De pedagogische begeleiding zet in op de professionalisering van haar leraren. Ze ondersteunt leraren bij de uitrol van het curriculum en voorziet specifieke nascholing voor wiskunde en wetenschappen. Daarom vragen we aan de onderzoekers meer precieze data, opgesplitst per koepel en per gebruikt handboek, om scholen op maat te ondersteunen.

Van de overheid verwachten we ondersteuning van het kwaliteitsbeleid dat scholen willen voeren, in het bijzonder meer mogelijkheden en middelen voor de continue professionalisering van leraren. Internationaal onderzoek toont immers ook aan dat nascholing in het Vlaamse lerarenkorps nog te weinig is verankerd.

Globale conclusies

TIMSS 2019 werd afgenomen bij ruim 4.600 leerlingen, waarvan 36 leerlingen uit het buitengewoon onderwijs, uit 147 Vlaamse scholen. De getoetste leerling in Vlaanderen is 10,1 jaar, tegenover het algemene gemiddelde van 10,8 jaar.

Voor zowel wiskunde als wetenschappen stellen de onderzoekers een samenhang vast tussen de toetsprestaties en thuis Nederlands spreken. De groep die thuis altijd Nederlands spreekt is kleiner geworden in vergelijking met het vorige onderzoek, de groep die dat soms spreekt groter.

Klassen werden ook diverser door het M-decreet, waardoor meer leerlingen met bijzondere onderwijsnoden in het gewoon onderwijs les volgen. Het is onduidelijk of dit de onderzoeksresultaten ernstig heeft beïnvloed.

Wiskunde

Voor wiskunde scoren Vlaamse leerlingen nog steeds in de top, maar zien we een daling ten opzichte van 2015, de vorige meting. De prestaties van onze kopgroep liggen op hetzelfde niveau als vier jaar geleden. Voor wiskunde scoren jongens nog steeds sterker dan meisjes. Dat verschil is zelfs groter dan op het vorige toetsmoment.

“Wellicht het meest problematisch is dat slechts een kleine groep leerlingen aangeeft wiskunde leuk te vinden”, zegt Lieven Boeve. “Want interesse, motivatie en ambitie versterken elkaar.” Er zijn ook weinig leerlingen die zelfzeker zijn bij het leren van wiskunde.

Wetenschappen

Ook voor wetenschappen geldt dat bijna alle leerlingen het basisniveau halen en het aantal toppresteerders relatief klein is in vergelijking met sommige andere landen. Binnen het domein wetenschappen kennen vooral biologie en aardrijkskunde een daling in de prestaties.

Net als voor wiskunde geven weinig leerlingen aan dit domein leuk te vinden, al is hun zelfvertrouwen eerder gemiddeld. Er is geen verschil in prestaties tussen jongens en meisjes.