Weg met Esthetica? Feit van fictie onderscheiden

15 september 2020

Vandaag maken enkele leraren culturele vorming zich zorgen in een open brief, gericht aan Katholiek Onderwijs Vlaanderen. Ze vrezen voor het voortbestaan van hun vak in de tweede en derde graad van het secundair onderwijs. Dat is onterecht.

Binnenkort keurt het Vlaams Parlement de nieuwe eindtermen goed. Op basis daarvan maken wij voor onze scholen leerplannen en modellessentabellen, waarbij scholen erop kunnen vertrouwen dat ze in de voorziene lestijd de leerplandoelen kunnen halen.

Vanaf nu culturele vorming voor elke leerling

Een nieuw leerplan ‘Maatschappelijke, economische en artistieke vorming’ (MEAV) bundelt de toegenomen verwachtingen over onder andere financiële geletterdheid, burgerschap en culturele vorming in drie afzonderlijke onderdelen van het leerplan. Dat leerplan maakt deel uit van de basisvorming, wat betekent dat elke leerling, ongeacht de studierichting, het volgt.

Het is belangrijk te begrijpen dat muzikale opvoeding, plastische opvoeding en esthetica vandaag in het complementaire gedeelte van de lessentabel zitten. Er zijn vandaag immers geen eindtermen voor die vakken. Dat betekent dat scholen zelf kiezen of ze MO, PO of esthetica aanbieden. Die keuze blijven ze behouden. De toevoeging van MEAV garandeert dat vanaf volgend schooljaar élke leerling culturele vorming op school krijgt.

Beroep op de professionaliteit van de leraar

De vrees van enkele leraren is dat scholen het complementaire aanbod zullen schrappen en vervangen door een ander vak, aangezien culturele vorming al in de basisvorming zit. Dat is ongegronde speculatie: scholen vragen ons expliciet om nog steeds leerplannen voor vakken als artistieke vorming en kunstbeschouwing op te stellen.

Een andere bezorgdheid is dat MEAV als geheel door één leraar moet gegeven worden. Dat hoeft niet zo te zijn. Het onderdeel financiële geletterdheid wordt best gegeven door een leraar economie, het onderdeel artistieke vorming best door een leraar MO, PO of esthetica. In de huidige tweede en de derde graad vinden we nog voorbeelden van leerplannen die uit duidelijk onderscheiden componenten bestaan en door verschillende leraren worden gegeven.

Haalbare eindtermen?

Deze discussie kadert in een breder, belangrijker probleem: de nieuwe eindtermen zijn bijzonder uitgebreid en zetten niet enkel een zware druk op de haalbaarheid van de basisvorming en het aantal lesuren in het specifiek gedeelte, maar ook een zware druk op het complementaire gedeelte waarbij scholen zich een uniek profiel kunnen aanmeten.

Als scholen toch zouden kiezen om Esthetica te schrappen, is dat niet door het nieuwe standaardaanbod culturele vorming voor elke leerling, maar door de toegenomen verwachtingen die op het onderwijs worden gesteld. In dat geval is het een goede zaak dat, door de implementatie van MEAV, geen enkele leerling nog uit de boot valt en culturele vorming geniet.