Waarschuw je leerlingen voor phishing!

11 december 2019

‘Phishing’ is het meest gebruikte fraudemechanisme. Phishing gebeurt via het werven van 'geldezels' of 'mules'. Geldezels kunnen zowel voor als tijdens een fraudepoging geworven worden. “Bijverdienen zonder moeite?” is een vaak gebruikte misleidende boodschap op Instagram of Facebook die aan een fraudepoging voorafgaat.  Daarnaast benaderen ronselaars jongeren aan de schoolpoort. Ze spreken hen aan met de vraag om in ruil voor een extraatje geld op hun bankrekening te plaatsen en er weer af te halen.

Onderzoek van Febelfin wijst uit dat jongeren in ons land erg vatbaar zijn voor dat soort praktijken. Eén op de 10 leerlingen zou bereid zijn om zijn/haar bankkaart en bankrekening uit te lenen of een code door te geven in ruil voor een vergoeding. Vijf procent van de jongeren geeft zelfs aan al ooit benaderd te zijn geweest door ronselaars. Bijna een kwart van degene die benaderd zijn, ging ook in op de vraag.

Hoe werkt het? 

Zodra een fraudeur erin slaagt om een slachtoffer een betaling te laten uitvoeren, wordt de betaling in verschillende kleine sommen (rekening houdend met geldende limieten) naar verschillende mule-accounts verzonden. Éen geldezel kan geld van verschillende slachtoffers ontvangen. Geldezels worden geactiveerd (of verbrand) zodra het geld onderweg is. Ze krijgen de opdracht om het cash geld op te halen en dat aan een handlanger over te dragen of door te storten op een (vaak buitenlandse) rekening. De transmissie gebeurt zo snel mogelijk om onderschepping door Belgische banken te voorkomen. Geldezels zijn traceerbaar door banken en politie. Om de traceerbaarheid te verminderen, verschilt de bank van de geldezel meestal van die van het slachtoffer. De fraudeurs zijn meestal onbereikbaar in het buitenland. Kleine visjes worden gestraft, grote ontkomen. Vaak is er een link met drugs- en/of mensenhandel.

Gevolgen?

Betrapte leerlingen krijgen de politie over de vloer en hun bankrekeningen worden wegens fraude opgezegd. In ernstige gevallen zegt de bank zelfs de rekening(en) van het hele gezin op. De leerling en zijn ouders kunnen als mededaders beschouwd worden en verantwoordelijk worden gesteld voor de financiële impact. Afhankelijk van de leeftijd kan er een strafrechtelijke impact zijn. In het financiële systeem is een fraudestempel heel moeilijk kwijt te raken. Vaak sleuren slachtoffers die stempel heel lang mee, waardoor ze op latere leeftijd moeilijker toegang tot kredieten en dergelijke krijgen.

Wat kan de school doen?

Als school is het belangrijk om je leerlingen en hun ouders te waarschuwen voor fraudepraktijken als phishing en hen te leren hoe ze daarmee best omgaan. Onder andere volgende zaken zijn daarbij van belang:

  • Leerlingen leren hoe ze neen kunnen zeggen tegen dergelijke voorstellen.
  • Leerlingen erop wijzen dat ze vrienden en medeleerlingen zo snel mogelijk moeten waarschuwen.
  • Wanneer een leerling toch slachtoffer wordt, moeten zo snel mogelijk de ouders, de school en de politie ingelicht worden.

Meer handvatten

Meer handvatten en informatie vind je  in het leerplan ‘Mens en samenleving’. Als voorbeeld verwijzen we naar leerplandoel 11: 
“De leerlingen beoordelen de veiligheid, risico’s en kosten verbonden aan het gebruik van betaalmiddelen en verkoopkanalen met aandacht voor preventie van bedrog en fraude. Om de veiligheid, risico’s en kosten te kunnen beoordelen, hebben leerlingen inzicht in de werking en het gebruik van betaalmiddelen nodig. Veiligheid en risico’s: aandacht voor strategieën om bedrog en fraude te voorkomen en om daarop adequaat te reageren.” 

Ook het Gemeenschappelijk funderend leerplan kan ondersteuning bieden bij het werken rond waarden en normen bij leerlingen.

Meer informatie nodig?