Nieuw Vlaams Regeerakkoord en meerjarenbegroting in het Vlaams Parlement: een beknopte persoonlijke impressie

15 oktober 2019

Drukke start van een nieuwe regeerperiode: de chronologie

30 september Regeerakkoord

1 oktober toetredingscongressen van de meerderheidspartijen

2 oktober plenaire vergadering: “Septemberverklaring”

4 oktober plenaire vergadering: debat over inhoud regeringsverklaring (zonder oppositie)

7 oktober persconferentie met begrotingstabellen/het zgn. centenblaadje (een vereenvoudigde weergave met toelichting van de begroting) en  meerjarenbegroting 2020-2024

8 oktober Commissie ad hoc (gestopt door “bom”alarm)

9 oktober plenaire vergadering: eerste actuele vragen, oprichting van de commissies en verkiezing van de leden, de voorzitters en de ondervoorzitters van de commissies

10 oktober 10.00 u – 14.12 u: debat voortzetting van 8 oktober.

In de extra nieuwsbrief van 30 september en de nieuwsbrief van 3 oktober kon je al reacties lezen vanuit Katholiek Onderwijs Vlaanderen. Na de verkiezingen van 26 mei had de vorming van een nieuwe Vlaamse regering wat langer geduurd dan anders: pas op 2 oktober kon de nieuwe Vlaamse regering in de plenaire vergadering verkozen worden door de Vlaams Parlementsleden en kon de nieuwe minister-president Jan Jambon de regeringsverklaring afleggen. In principe is dat de zgn. Septemberverklaring, maar nu liep het ietwat anders. Hoewel… ondanks de enigszins opgewonden gemoederen over diverse procedurele zaken, met daarbij ook het ontbreken van de begrotingscijfers, in de daaropvolgende plenaire vergadering van 4 oktober, was er nu toch alvast een zelfs uit de kluiten gewassen Regeerakkoord van haast 300 pagina’s en beloofde de Vlaamse regering gelijk ook de cijfers te zullen leveren op 7 oktober zodat daarover op 8 oktober ook gedebatteerd kon worden in de zgn. Commissie ad hoc. Maar dat volstond niet voor de verenigde oppositie, die een stuk groter geworden is ten opzichte van 2014-2019 (nu: 54 versus 70 zetels; toen: 35 versus 89 zetels) en de zaal verliet, waardoor de meerderheidsfracties met zichzelf moesten debatteren over de inhoud van het Regeerakkoord.

Politiek is niet alleen dat zetelverschil interessant: uit eerdere tussenkomsten bleek al dat enkele nieuwkomers (het hele Vlaams Parlement bestaat overigens uit heel wat nieuwkomers en voor velen onder hen gaat het zelfs om hun eerste parlementaire mandaat) de debatten pittig zullen kruiden. Zoveel is nu al duidelijk.

Pittig was het ook (zeker ook met enkele anciens), toen de Vlaams Parlementsleden opnieuw samenkwamen, weliswaar in de krappe omgeving van de parlementaire Commissie ad hoc op 8 en 10 oktober. Op 8 oktober moest tijdens de tussenkomst van Björn Rzoska omstreeks 14.30 u het hele gebouw, inclusief de overkant, ontruimd worden wegens een bommelding. Later bleek dat loos alarm, maar ook over de precieze omstandigheden van het bewuste telefoontje naar het Vlaams Parlement zal mogelijk nog een en ander uitgeklaard worden. Een bijkomende vergadering was dus nodig op 10 oktober.

Over Regeerakkoord en intussen gepubliceerde cijfers over investeringen en besparingen is uiteraard al veel gezegd en geschreven in de media. Een meer overkoepelend, politiek artikel van Walter Pauli in Knack van 9 oktober (p.26-30) vind ikzelf alvast interessante lectuur. Jammer dat het stuk ietwat ontsierd wordt door enkele kleine slordigheidjes met data en met de bevoegdheid van Jan Jambon in zijn vorige leven als federaal minister, het zij zo.

Maar laten we ons hier voorlopig bepalen tot enkele zaken uit het parlementaire debat, in afwachting van de beleidsnota’s per beleidsdomein en daarbij de verdere concretisering van de cijfers door de respectieve vakministers. De beleidsnota’s dreigen overigens ook vertraging op te lopen: er wordt gesproken van uitstel tot januari. De laattijdige vorming van de Vlaamse regering én de vele nieuwe gezichten in die regering (of op nieuwe posities in de regering), die nog volop hun kabinetten aan het vormen zijn, zijn wellicht niet vreemd aan die vraag om uitstel.

Eén. In het parlementaire debat over de cijfers was de strategie van de Vlaamse regering c.q. meerderheid, niet onlogisch, van meet af aan duidelijk: men stelde evenwichtige beleidskeuzes gemaakt te hebben, zonder de rekening door te schuiven naar toekomstige generaties, en  men realiseerde zich zeer goed dat de behoeften groter zijn dan de beschikbare middelen; wie kritiek had op die aanpak, moest dan ook gelijk erbij zeggen vanwaar de middelen voor alternatieven zouden komen. Voorstellen van zulke alternatieve financieringsbronnen vielen nogal tegen, op enkele beperkte aanzetten van Groen na en haar belofte om zulks wel te doen bij de eigenlijke behandeling van de (latere) begroting.

Twee. Voor onder andere onderwijs werd door de oppositie gesproken van vooral een vestzak-broekzakoperatie. Het milderen van een aantal groeipaden heette in de taal van de meerderheid “het met iets minder meer doen” (N.B. daarbij moest “minder” gelezen worden als een bepaling bij “meer” en dus niet als zou je met minder méér moeten doen, maar finaal komt het daar natuurlijk toch wel op neer, gelet op het feit dat zeker bepaalde groeipaden het antwoord zijn op reële bijkomende behoeften; politiek en taal, het blijft een boeiende combinatie…). Anderzijds was er ook nog wel de +500.000 euro tegen het einde van de legislatuur voor scholenbouw. De +100 miljoen euro voor het basisonderwijs bleek dan weer ook slechts tegen het einde van de legislatuur bereikt te worden. Een belangrijke vraag vanuit de oppositie, waarop geen antwoord kwam, was of de generieke niet-indexering van werkingsmiddelen ook gold voor onderwijs.

Drie. Veel meer spreektijd dan onderwijs slorpten deze thema’s op: vooral de woonbonus en de registratierechten, de jobbonus, de ingrepen in de kinderbijslag en het klimaatthema. Bij een aantal daarvan ging het net wél over het doorschuiven van de rekening naar volgende generaties, aldus de oppositie.

Vier.  Voor de verdere concrete details van de  besparingen werd verwezen naar de vakministers en dat gold dus ook voor onderwijs.

Het parlementaire verslag zelf is nog in voorbereiding, maar je kunt uiteraard al de video (8 oktober en 10 oktober (vanaf 15:30)) van de integrale vergadering in de Commissie ad hoc bekijken.

Reageren op dit commentaar kan bij wilfried.vanrompaey [at] katholiekonderwijs.vlaanderen (subject: Nieuw%20Vlaams%20Regeerakkoord%20en%20meerjarenbegroting%20) (Wilfried Van Rompaey).