Eerste resultaten IDP doen vermoeden dat coronacrisis nauwelijks impact heeft op de leerresultaten van de leerlingen

30 juni 2020

Ook dit schooljaar stelde Katholiek Onderwijs Vlaanderen gevalideerde toetsen – de IDP - ter beschikking voor de leerlingen van het zesde leerjaar. Ook al verviel de decretale verplichting om minstens drie leergebieden te toetsen, toch moedigden we scholen aan om deel te nemen aan IDP 2020. Zo kunnen ze de resultaten inzetten voor de interne kwaliteitsontwikkeling van hun school.

Dezelfde toetsen als vorig jaar

Katholiek Onderwijs Vlaanderen koos er bewust voor om de gevalideerde toetsen van vorig schooljaar opnieuw aan te bieden. Door dezelfde toetsen als vorig schooljaar af te nemen, kunnen scholen nagaan hoe groot de impact van de coronacrisis, het missen van lessen op school en het afstandsleren op de leerresultaten van de leerlingen is. Daarnaast kunnen wij voor het geheel van onze organisatie die impact in kaart brengen.

Er namen beduidend minder scholen deel dan vorig jaar: een op de drie basisscholen tegenover negen op de tien vorig schooljaar. De populariteit van de leerdomeinen bleef ongeveer hetzelfde. De populairste toetsen zijn wiskunde en Nederlands. Respectievelijk 91 en 92 procent van de deelnemende scholen koos voor die toetsen. Ongeveer twee derde van de deelnemende scholen koos ervoor hun leerlingen te testen op mens & maatschappij (62 procent) en wetenschappen & techniek (61 procent). De toets Frans wist 80 procent van de deelnemende scholen te verleiden.

In het kader van de opvolging van de resultaten van PIRLS – een internationaal vergelijkend onderzoek naar begrijpend lezen - namen we in de toets begrijpend lezen voor het vierde jaar op rij enkele identieke opgaven op. We zijn erg benieuwd naar de evolutie van die resultaten na corona.

Resultaten rapporten

Via de links schoolrapport en klasrapport kunnen scholen de resultaten van hun school aanvragen. De resultaten van onze gevalideerde toetsen zijn outputgegevens waarmee de school haar eigen werking kan evalueren in het kader van haar interne kwaliteitsontwikkeling. Interessant is dat de school haar resultaten met die van een grote groep scholen kan vergelijken. Voor bepaalde aspecten zal een team vaststellen dat ze onder of boven het Vlaamse gemiddelde landt. Dat is een aanknopingspunt voor de analyse van de eigen schoolresultaten.

Om de resultaten van de school goed te kunnen interpreteren, is het aangewezen om zich te vergelijken met een groep scholen die met een vergelijkbare leerlingenpopulatie werkt. Vandaar dat we in het schoolrapport niet alleen het Vlaamse gemiddelde ter vergelijking aanbieden, maar ook het gemiddelde van de referentiegroep waartoe een school behoort. Scholen worden onderverdeeld in vier referentiegroepen volgens de onderwijs kansarmoede-indicator (OKI).

Om de resultaten te kunnen analyseren, maakten we analysedocumenten waarin alle vragen en antwoorden staan met daarbij de gemiddelde resultaten op Vlaams niveau. Ook de doelen die geëvalueerd werden, zijn in die documenten opgenomen. Op de themapagina Evaluatiebox basisonderwijs vind je in de databank met evaluatie-instrumenten de gevalideerde toetsen. Per toets vind je onder het kopje ‘Analyse’ telkens een link naar het analysedocument.

De pedagogische begeleiding begeleidt de scholen bij het interpreteren van hun resultaten en het opstellen van een actieplan wanneer scholen aan de kwaliteit van hun onderwijs willen werken. Scholen kunnen daarvoor gebruik maken van het IDP-stappenplan. Daarnaast reiken we ook didactische handvatten aan met praktische tips voor het versterken van de aanpak van de getoetste doelen waar schoolteams concreet mee aan de slag kunnen gaan.

Voorlopige cijfers lijken nauwelijks te verschillen

De coronacrisis en de lange periode van afstandsleren zorgde voor grote bezorgdheid over de leerprestaties en het welbevinden van de leerlingen. Het is nog te vroeg om definitieve conclusies te trekken over wat het voorbije schooljaar is gebeurd, maar de voorlopige cijfers tonen weinig verschuivingen met de vorige resultaten.

Dat een op de tien gezinnen thuis geen internetverbinding heeft, betekende een uitdaging voor scholen om alle leerlingen bij het afstandsleren betrokken te houden. Schoolteams keken niet op een inspanning om leerlingen toch bij de les te houden, desnoods door oefenblaadjes in de brievenbus te steken. Daarbij konden ze rekenen op de ondersteuning van onze pedagogische begeleiding, die onze scholen ook hielp focussen op essentiële leerdoelen.

Niet alleen tussen of binnen de scholen, ook tussen de leerlingen van dezelfde klas kunnen verschillen groot zijn. Meer dan een op de negen kinderen in Vlaanderen groeit op met een armoederisico. Dat is niet enkel een kwestie van inkomen, maar het gaat om sociale uitsluitingen op verschillende domeinen die intens met elkaar verweven zijn, zoals onderwijs, werk, vrijetijdsbesteding, huisvesting en gezondheid.

Verdere analyse moet duidelijk maken of die ongelijkheid, die scholen de voorbije maanden nog duidelijker zagen, zich ook vertaalt in de cijfers. De eerste weken van het nieuwe schooljaar worden daarom cruciaal om fijnmazig leerachterstand te detecteren en weg te werken. Niet elke leerling heeft de voorbije maanden in een stabiele thuisomgeving doorgebracht. Het blijft de uitdaging om wie achterop is geraakt te ondersteunen, en wie goed mee is voldoende te blijven prikkelen. Daarvoor zal maatwerk nodig zijn.

Verder onderzoek samen met KU Leuven en UGent

Een grondigere analyse is nodig om na te gaan of de voorlopige conclusies bevestigd worden. 

We stellen bijvoorbeeld vast dat door de coronacrisis minder scholen deelnamen dan anders. Vorig schooljaar deden 9 op de 10 scholen mee, een record. Dit jaar doet 1 op de 3 scholen mee (meer dan 11 500 leerlingen uit meer dan 400 scholen). Dat kan gevolgen hebben voor de interpretatie van de resultaten.

Ook bleken er scholen over te schakelen naar afname op papier omdat ze hun laptops en tablets hadden uitgeleend. Maar die verhouding blijkt amper gewijzigd. Aangezien het invoeren van de antwoorden op papier meer tijd vraagt, lopen wel nog steeds resultaten binnen. Het is dus nog even wachten voor alle data ons bereikt hebben.

Om diepgaander onderzoek te kunnen doen, zullen we samenwerken met experts van de KU Leuven en UGent. De gedetailleerde resultaten van de getoetste leerdomeinen zullen na grondige analyse beschikbaar zijn in het najaar. Zo gaan we ook na welke vakken zich het best lenen tot afstandsonderwijs.

Voor meer informatie kun je terecht bij Marijke.Demeyst [at] katholiekonderwijs.vlaanderen

.