Commissie Onderwijs 09-06-2016 – Vrijstelling van levensbeschouwelijk onderwijs

15 juni 2016

Evenmin nieuw maar alleszins wel wat delicater was deze vraag van onderwijscommissaris Caroline Gennez over de vrijstelling van levensbeschouwelijk onderwijs in het officieel onderwijs, waarbij zij al snel sprak over alle onderwijsnetten en een vak burgerschapsvorming in de plaats van een levensbeschouwelijk vak. Volgens haar staat de stijging van het aantal vrijstellingen symbool voor de spanning op de manier waarop de vrijheid van onderwijs en godsdienst in Vlaanderen georganiseerd is. En dus moeten we, aldus Gennez, met een open geest fundamenteel erover nadenken om het onderwijsland van de 21e eeuw dichter bij het werkelijke land te brengen. Haar vragen waren zeer concreet: “Minister, bent u bereid om de mogelijkheid tot het aanvragen van de vrijstelling explicieter op te nemen in de communicatie en de formulieren over levensbeschouwelijk onderwijs? Welke compensatie kunt u desgevallend voorzien voor scholen omdat er een stijging is in het aantal leerlingen waarvoor studieopvang dient voorzien te worden tijdens de levensbeschouwelijke lessen? Bent u bereid om na te gaan of het niet mogelijk is standaard aan ouders pedagogische ondersteuning of materiaal aan te leveren die de leerling kunnen helpen bij zijn eigen levensbeschouwelijke zelfreflectie? Acht u het mogelijk de scholen in alle netten te vragen om indien ouders voor een vrijstelling kiezen een vak burgerschapsvorming aan te bieden?”

De minister legde uit dat de bestaande vrijstellingsprocedure vereenvoudigd was, dat ze geen bijkomende omkadering kon geven, dat pedagogische ondersteuning of materiaal aanbieden van overheidswege aan de vrijgestelden zeer moeilijk (lees: onmogelijk) is en ze herhaalde dat burgerschap iets is voor alle leerlingen, dat misschien beter wat meer gebundeld dan nu aangeboden zou worden.

Daarop maakte Caroline Gennez de verbreding van haar vraag naar het vrij onderwijs dat ook die mogelijkheid van vrijstelling zou moeten kennen, waarbij ze gebruikmaakte van de uitgestoken hand van de katholieke dialoogschool om op een positieve manier naar verschillende levensbeschouwingen te kijken. Rare redenering toch, als men weet dat de katholieke dialoogschool zo’n vrijstelling per definitie nooit als een optie heeft gezien.

Onderwijscommissaris Koen Daniëls relativeerde de aantallen leerlingen die een vrijstelling vragen en sloot zich inzake een vervangingsvak burgerschapsvorming aan bij de minister. Onderwijs Kathleen Krekels vond dat men de optie van vrijstelling niet te zeer moest promoten en onderwijscommissaris Jos De Meyer zat ook op de lijn van Koen Daniëls.

Aan het eind verwoordde Caroline Gennez nog eens scherp haar visie van non-segregatie in dezen, die zonder hem te noemen wellicht heel dicht aansloot bij de redenering van Prof. Patrick Loobuyck en diens pleidooi voor een vak LEF voor iedereen (Levensbeschouwing, Ethiek en Filosofie). Kort samengevat: het huidige organisatiemodel met onderwijsnetten is iets van het verleden, terwijl het onderwijs van de 21e eeuw een nieuw grondmodel zou moeten krijgen dat de hedendaagse superdiversiteit meer kan weerspiegelen. De vrijstelling van die levensbeschouwing is daar volgens Caroline Gennez een mooi voorbeeld van. De huidige onderwijsnetten afschaffen zou natuurlijk een heel spectaculaire verandering zijn, maar veel minder duidelijk in dit type van redenering is wat er dan in de plaats van dat zgn. achterhaalde model komt en wat de dieperliggende agenda achter zo’n voorstel eigenlijk wel is. Boeiend, en het laatste woord is er zeker nog niet over gezegd.

Lees de bespreking van de “Vraag om uitleg over de vrijstelling van levensbeschouwelijk onderwijs van Caroline Gennez” aan minister Hilde Crevits.